Intimiteit en seksualiteit in de ouderenzorg: waarom uw verwijzing er toe doet 

Intimiteit en seksualiteit zijn belangrijk voor iemands kwaliteit van leven. Door ziekte of ouderdom ontstaan er soms problemen op dit gebied. En die blijken vaak lastig bespreekbaar te maken. Ook voor zorgprofessionals en andere verwijzers. Het Expertiseteam Seksualiteit & Intimiteit van Aafje wil hier verandering in brengen. We stelden teamleden Anikó Hazelebach en Ashley de Sterke drie vragen. 

Waarom is het belangrijk om seksualiteit en intimiteit bespreekbaar te maken in de ouderenzorg, en welke rol speelt het Expertiseteam hierin?

“Seksualiteit en intimiteit horen bij het leven, ook op oudere leeftijd. Maar juist als mensen ouder of ziek worden, ontstaan er problemen op dit gebied”, legt Anikó (GZ-psycholoog en seksuoloog in opleiding) uit. “Jammer genoeg vragen zorgprofessionals hier nog weinig naar, terwijl er vaak veel speelt bij cliënten. Daardoor blijven zaken vaak onopgemerkt én onbehandeld.”

Ashley (verpleegkundig specialist en consulent seksuele gezondheid), vervolgt: “Huisartsen, psychologen en andere specialisten vinden het ingewikkeld om het gesprek hierover aan te gaan. Er is vaak sprake van handelingsverlegenheid of ze zijn bang dat er een probleem naar boven komt waar ze zelf geen oplossing voor hebben. Dat is niet gek. Want seksualiteit komt ook amper aan bod in opleidingen. Juist daarom is het Expertiseteam er: we helpen deze onderwerpen normaliseren, geven scholing, bieden behandeling én ondersteunen verwijzers.

In welke situaties kunnen verwijzers en teams een beroep doen op het Expertiseteam, en hoe ziet die ondersteuning er in de praktijk uit?

“Eigenlijk is geen vraag te gek en is onze expertise heel breed”, zegt Ashley. “Denk bijvoorbeeld aan individuele seksuologische behandeling bij erectiestoornissen of opwindingsproblemen. Maar ook aan begeleiding bij seksueel ontremd gedrag bij dementie.” Anikó vervolgt: “Ons team werkt multidisciplinair. Daar ligt onze kracht. Ashley kijkt mee vanuit het medische stuk en ik biedt psychologische begeleiding. Vaak hangen die factoren met elkaar samen. Zo vullen we elkaar mooi aan en kunnen we cliënten en hun naasten écht verder helpen.”

“Naast hulp op medisch en psychologisch vlak zijn we er ook als iemand zijn kennis bij wil schaven of een keer laagdrempelig wil overleggen; over een cliënt of over seksualiteit en intimiteit in het algemeen.” 

“Durf de vraag te stellen, ook als u de oplossing niet heeft. Want daarvoor zijn wij er.”

Een voorbeeld uit de praktijk:
Anikó: “Een man met de ziekte van Parkinson kwam via de fysiotherapeut van Aafje bij ons terecht. Hij had al langere tijd last van erectieproblemen, maar vond het erg lastig om dit bespreekbaar te maken. Na de intake was meneer zichtbaar geëmotioneerd, zo opgelucht was hij dat hij eindelijk zonder oordeel over dit onderwerp kon praten. Met onze begeleiding en ons medicatieadvies verdwenen zijn klachten uiteindelijk. Dit illustreert maar weer hoe belangrijk het is om dit soort onderwerpen bespreekbaar te maken.”

Wat willen jullie verwijzers en collega’s meegeven die het lastig vinden dit thema aan te kaarten?

Anikó: “Het helpt om het gesprek erover te normaliseren en het onderwerp geleidelijk aan te kaarten. Begin bijvoorbeeld altijd met een bruggetje, zoals: “We weten dat veel ouderen, of specifieker: MS-patiënten of mensen die een CVA hebben gehad, tegen dingen aanlopen op het gebied van intimiteit en seksualiteit. Mag ik u daar iets over vragen? Zo ja, hoe is dat voor u? De vraag stellen is het belangrijkst. Het is helemaal niet erg als je zelf niet alle antwoorden erop hebt. Want daarvoor zijn wij er.”

Ashley: “Het is ook wel goed om te weten dat het Expertiseteam iemand altijd verder helpt. Ook als we zelf niet de juiste hulp kunnen bieden, kijken we welke vervolgstappen wél passend zijn. Zoals een verwijzing naar een arts-seksuoloog in het ziekenhuis.”

Ook iemand doorverwijzen?

Vanaf 1 oktober kunnen verwijzers cliënten direct doorsturen via Zorgdomein. Voor andere vragen is het team bereikbaar via intimiteit@aafje.nl.